Του Ρενάτο Γκαλεότι, Ψαρά μικρής κλίμακας, Βάντα, Ιταλία

Ονομάζομαι Ρενάτο Γκαλεότι και είμαι επαγγελματίας ψαράς στο Βάντα της Ιταλίας από το 2013. Δεν προέρχομαι από οικογένεια ψαράδων και δεν έχω προσωπική ιστορία δεμένη με τη θάλασσα.

Μέχρι πριν από 15 χρόνια, η ζωή μου ήταν χωρισμένη ανάμεσα στη δουλειά μου ως διευθυντής πωλήσεων σε μια χαρτοβιομηχανία και στον χρόνο που αφιέρωνα σε κοινωνικές και περιβαλλοντικές πρωτοβουλίες – οι οποίες υπήρξαν πάντα βασικό μέλημα της ζωής μου. Είμαι μέρος της γενιάς που, ξεκινώντας στις αρχές της δεκαετίας του 1990, πίστευε ότι ο κόσμος θα μπορούσε να αλλάξει από τη βάση προς την κορυφή μέσα από μια σειρά μικρών, καθημερινών χειρονομιών.

στις αρχές της δεκαετίας του 2000 συνειδητοποίησα, με λύπη, ότι ο κόσμος δεν πήγαινε προς την κατεύθυνση που ελπίζαμε, και έτσι αισθάνθηκα ότι κάτι έπρεπε να αλλάξει, τόσο στην προσέγγισή μου στον περιβαλλοντικό ακτιβισμό όσο και, κατά συνέπεια, στη ζωή μου. Έτσι γεννήθηκε η ιδέα της φροντίδας ενός κοινόχρηστου αγαθού —της θάλασσας— και της στενής συνεργασίας μαζί της, καθημερινά, εντασσόμενος στην ομάδα των ανθρώπων που, περισσότερο από οποιονδήποτε άλλον, βρίσκονται καθημερινά αντιμέτωποι με τη διαχείριση αυτού του κοινόχρηστου αγαθού: των ψαράδων.

Η σύζυγός μου μοιράστηκε αυτό το ταξίδι μαζί μου και μαζί αποφασίσαμε να μετακομίσουμε στο Βάδα της Ιταλίας, όπου θα μπορούσε να συνεχίσει το έργο της ως δασκάλα δημοτικού σχολείου.

Η ένταξη στον κόσμο των ψαράδων του Βάντα δεν ήταν δύσκολη, κυρίως επειδή πολλοί από τους μεγαλύτερους σε ηλικία ψαράδες με “υιοθέτησαν” και αναγνώρισαν ότι η στάση μου απέναντι στη θάλασσα ενσωμάτωνε τον ίδιο σεβασμό που είχαν μάθει από τους γονείς και τους παππούδες τους, οι οποίοι ήταν ψαράδες. Πράγματι: ο σεβασμός προς το περιβάλλον δεν είναι εφεύρεση των περιβαλλοντολόγων της τρίτης χιλιετίας, αλλά ήταν ο κανόνας όταν οι ψαράδες κληρονόμησαν τη θάλασσα από τους προγόνους τους και την παρέδωσαν στα παιδιά τους, έχοντας την πεποίθηση ότι θα συνέχιζαν το έργο τους.

Κάτι χάλασε στη σχέση ανάμεσα στους ψαράδες και τη θάλασσα, και αυτό συνέβη όταν τα ψάρια έπαψαν να θεωρούνται πηγή τροφής, κυρίως για την παράκτια κοινότητα, και έγιναν εμπορικό προϊόν όπως τόσα άλλα. Η αλιευτική προσπάθεια αυξήθηκε ραγδαία και η προηγούμενη ισορροπία διαταράχθηκε. Για τον λόγο αυτό, από την αρχή, αποφάσισα να κρατώ την ψαριά μου για μια εκλεκτή ομάδα “ψαροφάγων” οι οποίοι, μαζί μου, θα επιδίωκαν ένα αλιευτικό εγχείρημα ικανό να σέβεται τους ρυθμούς και την αναγεννητική ικανότητα της θάλασσας. Με άλλα λόγια: Δεν έχω πελάτες αλλά ανθρώπους που μοιράζονται ένα έργο αγοράζοντας ψάρια.

Τα χρόνια του κοινωνικού και περιβαλλοντικού μου ακτιβισμού μού επέτρεψαν να συναντήσω αμέτρητους ανθρώπους που διακατέχονται από τη δική μου αναζήτηση τρόπων για να επηρεάσουν την πραγματικότητα, μεταξύ άλλων μέσω της καταναλωτικής συμπεριφοράς, και αυτοί οι άνθρωποι έγιναν γρήγορα η “κοινότητα αναφοράς” για την ψαριά μου. Είναι άνθρωποι που συγκεντρώνονται σε ομάδες και ζουν σε πόλεις ή κωμοπόλεις όχι μακριά από το Βάντα. Τρία απογεύματα την εβδομάδα, φέρνω την ψαριά του πρωινού, συνήθως Δευτέρες, Τετάρτες και Παρασκευές. Δεν υπάρχει επιλογή: μοιράζω την ψαριά της ημέρας σε όσους έχουν προπαραγγείλει, λαμβάνοντας φυσικά υπόψη τις προτιμήσεις του καθενός. Αλλά η επιλογή τελειώνει εκεί· δεν μπορείς απλώς να προσδιορίσεις έναν ή δύο τύπους ψαριών και να λάβεις μόνο αυτούς.

Αυτή η προσέγγιση λειτούργησε· έτσι, μέσα σε σύντομο χρονικό διάστημα, ένταξα κι άλλους ψαράδες από το Βάντα σε αυτό το έργο και άρχισα να παραδίδω και τη δική τους ψαριά. Φυσικά, το έργο έχει πολύ συγκεκριμένους κανόνες: ψαρεύουμε μόνο με απdά δίχτυα (παράγωγες); δεν χρησιμοποιούμε δίχτυα με μικρά μάτια, παρόλο που ο νόμος το επιτρέπει· και εφαρμόζουμε μια σειρά από άλλα μέτρα για να μειώσουμε την επίπτωση στη θάλασσα. Αξίζει να σημειωθεί ότι, με αυτόν τον τρόπο, δεν έχω πετάξει ποτέ ούτε ένα ψάρι.

Η τιμή πώλησης του ψαριού μου είναι χαμηλότερη από αυτή που συναντάται συνήθως στην αγορά φρέσκου ψαριού και αυτή είναι μια μικρή ανταμοιβή που λαμβάνουν όσοι συμμετέχουν στο έργο μου με αντάλλαγμα την παραίτηση από την επιλογή τους.

Αutos ο τρόπος “να ζεις στη θάλασσα” έχει συμβάλει σίγουρα στην ενίσχυση των δεσμών μεταξύ μας των ψαράδων. Το 2021, αποφασίσαμε να ιδρύσουμε έναν σύλλογο που φέρνει κοντά όλους τους ψαράδες του Βάντα και του οποίου η αποστολή, μεταξύ άλλων, είναι να ευαισθητοποιήσει σχετικά με τη θάλασσή μας, τις τεχνικές αλιείας που έχουν περάσει από γενιά σε γενιά εδώ και αιώνες, και να προάγει τον σεβασμό προς το περιβάλλον. Κάθε χρόνο, δεκάδες, ίσως εκατοντάδες, μαθητές δημοτικού σχολείου έρχονται να μας επισκεφθούν και να μάθουν για τη δουλειά μας.

Περίπου πριν από έναν χρόνο, δημιουργήσαμε ένα δίκτυο συλλόγων με την ονομασία “Επιτροπή Προστασίας των Υφάλων του Βάντα”. Το τμήμα της ακτής ανοιχτά του Βάντα έχει μοναδικά χαρακτηριστικά: είναι μια θάλασσα πλούσια σε βιοποικιλότητα που πρέπει να προστατευτεί και να τύχει σεβασμού. Η σύσταση αυτής της επιτροπής αποτελεί σίγουρα ένα σημαντικό βήμα, το οποίο όμως τώρα πρέπει να υλοποιηθεί.

Ζούμε μια δύσκολη ιστορική στιγμή κατά την οποία οι περιβαλλοντικοί αγώνες αντιμετωπίζουν την αντίθεση πολλών ενδιαφερόμενων μερών με διαφορετικά συμφέροντα, γι' αυτό, τώρα περισσότερο από ποτέ, πρέπει να έρθουμε κοντά και να ενώσουμε τις δυνάμεις μας χωρίς να διχazόμαστε από τις διαφορές μας.

Ο ρόλος των ενώσεων που συνδυάζουν το περιβάλλον και την καθημερινή εργασία είναι πολύ σημαντικός και, ειδικότερα, πιστεύω ότι η εκστρατεία Make Fishing Fair είναι σημείο αναφοράς για όλους μας: επιτέλους ξέρουμε ότι δεν είμαστε μόνοι.