Foto: Mulleres Salgadas

Door Sandra Amezaga Menendez, Algemeen coördinator

Voices from the Sea is een serie opiniestukken over het perspectief van kleinschalige vissers die betrokken zijn bij de Make Fishing Fair-campagne. Elke maand deelt een visser zijn ervaring met het werken op zee, de realiteit van de kleinschalige visserij in zijn land en wat er moet veranderen om een eerlijke en duurzame toekomst voor de visserij in Europa veilig te stellen.

Ik was niet van plan om in de visserijsector te gaan werken. Ik heb politicologie en sociologie gestudeerd en mijn eerste baan in een tonijnvisserijbedrijf in Madrid kwam bijna toevallig. Maar die baan werd een vaste aanstelling en na verloop van tijd veranderde wat begon als een praktische keuze - dicht bij huis, verenigbaar met het opvoeden van een jonge dochter - in een langdurige professionele en persoonlijke verbintenis.

Ik werk nu voor de organisatie Mulleres Salgadas. Het is de eerste en enige Galicische feministische vereniging van vrouwen die werkzaam zijn in de visserijsector, opgericht in 2016 om zichtbaarheid, stem en vertegenwoordiging te geven aan een groep die historisch gezien is uitgesloten van besluitvorming. Vandaag de dag verenigt de vereniging bijna 2.000 vrouwen uit de hele maritieme waardeketen en werkt ze aan de transformatie van een traditioneel door mannen gedomineerde sector door middel van belangenbehartiging, onderzoek, training en publieke actie, zowel in Galicië als op Europees niveau. Als lid van het Europese netwerk AKTEA en promotor van het Galicische Observatorium voor Gelijkheid in de Visserij, streeft Mulleres Salgadas ernaar de sector democratischer, inclusiever en duurzamer te maken, terwijl het de arbeid van vrouwen erkent en hun leiderschap in kustgemeenschappen versterkt.

Mijn familie is altijd verbonden geweest met de zee, maar het was door mijn werk dat ik de complexiteit van deze wereld echt begreep. Ik begon in administratief beheer, waarbij ik te maken had met leveranciers in Afrika en Noord- en Zuid-Amerika, en later ging ik werken op de afdeling managementcontrole, waar ik werkte met tonijnschepen, koopvaardijschepen en hulpvloten in een multinationale omgeving. Het was veeleisend, vaak onzichtbaar werk, maar essentieel om het systeem draaiende te houden.

Vandaag de dag woon ik in Galicië, een van de Europese regio's die het meest is gevormd door de visserij en het verzamelen van schelpdieren. En toch, paradoxaal genoeg, blijven deze activiteiten grotendeels onbekend, zelfs bij mensen die slechts een paar kilometer van de kust wonen. Visserij wordt nog steeds gezien als iets ver weg, marginaals of verouderd - ondanks het feit dat hele gemeenschappen er economisch, sociaal en cultureel van afhankelijk zijn.

Deze gemeenschappen staan voor grote uitdagingen. De productiviteit in de Galicische estuaria daalt. Vervuiling en afval blijven kwetsbare ecosystemen bedreigen. Klimaatverandering is niet langer een abstract concept, maar een dagelijkse realiteit. Tegelijkertijd geeft het overheidsbeleid vaak voorrang aan andere economische activiteiten - toerisme, industriële ontwikkeling, stadsuitbreiding - die de duurzaamheid van de visserij en de schelpdiervisserij rechtstreeks ondermijnen.

Het meest verontrustend is niet alleen de omvang van deze problemen, maar ook de traagheid waarmee we reageren. Aanpassing gaat pijnlijk langzaam. De dialoog blijft beperkt en exclusief. Belangrijke sociale actoren - vrouwenorganisaties, milieugroepen, lokale organisaties - worden vaak buiten besluitvormingsprocessen gehouden die hun leven en werk rechtstreeks beïnvloeden. Er is een soort institutionele immobiliteit, een weerstand tegen pluraliteit, tegen onderhandelen, tegen gedeelde verantwoordelijkheid.

Vooral voor vrouwen is de situatie niet verbeterd, maar verslechterd. Er is geen echt feministisch beleid in de sector. Genderanalyse ontbreekt in de officiële diagnoses. En deze afwezigheid heeft gevolgen: slechter management, minder innovatie en een systematische verspilling van talent, ervaring en kennis.

Hoe meer je de sector begrijpt, hoe moeilijker het wordt om een passieve toeschouwer te blijven. De zee is niet alleen een economische hulpbron; het is een collectief erfgoed, een sociale ruimte, een manier van leven. De zee beschermen betekent mensen, culturen en toekomst beschermen. Deze realiteit duwde me in de richting van activisme

Activisme is echter niet heroïsch. Het is meestal langzaam, frustrerend en uitputtend. Er zijn momenten van diepe vermoeidheid, wanneer het voelt alsof je keer op keer tegen een muur oploopt zonder zichtbaar resultaat. Er is persoonlijke kritiek, diskwalificatie en soms isolement. Maar er is ook solidariteit, leren en af en toe een kleine overwinning - genoeg om je eraan te herinneren waarom je begonnen bent.
Als ik om één concrete verandering zou mogen vragen, dan zou dat gendergelijkheid in leiderschap en vertegenwoordiging in alle visserijinstellingen zijn. Niet als een symbolisch gebaar, maar als een structurele transformatie. Want pariteit gaat niet alleen over eerlijkheid; het verbetert de werkomstandigheden, versterkt de besluitvorming en brengt verwaarloosde perspectieven in het middelpunt van het beleid.
De hindernissen voor deze verandering zijn niet alleen institutioneel. Ze zijn cultureel, economisch, politiek en zelfs familiair. Ze zijn actief op elk niveau. Maar ze zijn niet onveranderlijk.

De toekomst die ik me voorstel is er een waar de besluitvormingstafels pluriform, geïnformeerd en milieubewust zijn. Waar vrouwen van de zee niet alleen worden geprezen in toespraken, maar zichtbaar zijn in machtsstructuren. Waar duurzaamheid geen slogan is, maar een gedeeld sociaal project.

Deze toekomst wordt niet alleen door regeringen gebouwd, hoewel hun rol van doorslaggevend belang is. Het hangt ook af van burgers die geïnformeerd, kritisch en veeleisend zijn. Van het weigeren van oppervlakkige verhalen. Door erop aan te dringen dat overheidsbeleid niet alleen economische groei beschermt, maar ook de beroepen en ecosystemen die al generaties lang hebben bewezen zowel duurzaam als waardevol te zijn.